Voedsel en landbouw in wereldcijfers: de positie van Nederland

Voedsel en landbouw in cijfers

Deze diavoorstelling loopt langs vijf indicatoren over voedsel en landbouw uit de World Development Indicators van de Wereldbank. Per indicator ziet u een ranglijst van landen, de waarde en plaats van Nederland, en het verloop over de beschikbare jaren. Alle cijfers komen uit dezelfde dataset.

‹

›‖

Prevalence of undernourishment	43	Nederland staat op 2,5%, tegenover een wereldwaarde van 8,5%
Cereal yield	16	Nederland haalt 6.805,7 kg/ha, nr. 16 van 181 landen
Agricultural land	54	53,5492% van het Nederlandse landoppervlak is landbouwgrond, nr. 54 van 210
Food production index	129	De voedselproductie-index van Nederland staat op 101,0, nr. 129 van 195
Employment in agriculture	23	1,7042% van de werkenden in Nederland werkt in de landbouw, nr. 23 van 187

Lees elk beeld op zichzelf: eenheden (%, kg/ha, index), meetjaren en het aantal opgenomen landen verschillen per indicator. Waarden en plaatsen uit verschillende beelden kunnen daarom niet met elkaar worden vergeleken of opgeteld.

*Redactionele noot: de meegeleverde redactieaantekeningen bij deze editie beschrijven Japan als hoofdland, terwijl de dataset Nederland (NLD) als hoofdland heeft. Hieronder is uitgegaan van de data en van de opdracht: Nederland is het hoofdland, geschreven voor lezers in Nederland.*

Kernpunten

Nederland komt in dit thema naar voren als een land met veel landbouwgrond, hoge opbrengsten per hectare en heel weinig mensen die in de landbouw werken. Van het landoppervlak is 53,5492% landbouwgrond — nr. 54 van 210 landen, ruwweg anderhalf keer de wereldwaarde van 36,8836%. Tegelijk werkt slechts 1,7042% van alle werkenden in de landbouw (nr. 23 van 187 landen), tegenover een wereldwaarde van 25,7808%. De graanopbrengst ligt met 6.805,7 kg/ha (nr. 16 van 181 landen) boven de wereldwaarde van 4.243,5 kg/ha, maar onder die van buurland België (8.485,7 kg/ha).

*Bron: World Bank, World Development Indicators (AG.LND.AGRI.ZS, SL.AGR.EMPL.ZS, AG.YLD.CREL.KG).*

De nieuwste waarde van de centrale indicator

De eerste indicator in deze reeks is het aandeel ondervoede mensen in de bevolking: 169 landen, meetjaar 2023, wereldwaarde 8,5%. Nederland staat genoteerd op 2,5% (nr. 43). Bij deze reeks is 2,5% echter de onderste afkapwaarde: het betekent "minder dan 2,5%" en niet een exact gemeten niveau. De twaalf hoogst geplaatste landen — waaronder Algerije, Australië, Oostenrijk, België, Brazilië, Canada en Chili — staan allemaal op precies 2,5%, zodat de onderlinge volgorde binnen die groep geen prestatieverschil uitdrukt. Aan de andere kant van de lijst staan Haïti (54,2%), Somalië (53,2%) en Noord-Korea (47,0%). Nederland ligt daarmee samen met veel andere hoge-inkomenslanden op de bodemwaarde, ver onder de wereldwaarde van 8,5%.

*Bron: World Bank, World Development Indicators — Prevalence of undernourishment (% of population), SN.ITK.DEFC.ZS.*

Bovenaan en onderaan de lijst

Bij de graanopbrengst staan bovenaan Oman (29.147,0 kg/ha), de Verenigde Arabische Emiraten (23.306,5) en Qatar (18.274,6), gevolgd door Koeweit (14.956,8) en Saint Vincent en de Grenadines (13.343,8). Dat zijn overwegend landen met een zeer klein areaal en irrigatie; de lijst meet opbrengst per hectare, niet de omvang van de landbouwproductie. Verderop in de top staan Nieuw-Zeeland (9.101,9), België (8.485,7) en de VS (8.413,5). Onderaan: Kaapverdië (40,3), Namibië (451,2), Somalië (503,5) en Niger (577,4). Nederland zit met nr. 16 van 181 in de bovenste groep.

Bij het aandeel landbouwgrond voeren Ivoorkust (86,4758%), Turkmenistan (84,2216%), Burundi (83,8866%) en Uruguay (81,3541%) de lijst aan; onderaan staan Suriname (0,4450%), Groenland (0,5923%) en Singapore (0,9192%). Nederland staat op nr. 54 van 210, dus in de bovenste helft. Let op dat de richting per indicator verschilt: bij ondervoeding en het aandeel werkenden in de landbouw geldt een lage waarde als hoge plaats, bij graanopbrengst en aandeel landbouwgrond juist een hoge waarde.

*Bron: World Bank, World Development Indicators (AG.YLD.CREL.KG, AG.LND.AGRI.ZS).*

Hoe het de afgelopen tien jaar veranderde

De graanopbrengst schommelde tussen 2013 (8.630,1 kg/ha) en 2023 (8.079,5 kg/ha) rond de 8.000–9.000 kg/ha, met 9.073,7 in 2014 als hoogste waarde, en kwam in 2024 uit op 6.805,7 kg/ha — 1.824,4 kg/ha lager dan in 2013 en de laagste waarde in de reeks.

Het aandeel landbouwgrond daalde geleidelijk van 54,6174% in 2012 naar 53,5492% in 2023, een afname van 1,07 procentpunt. Het aandeel werkenden in de landbouw liep terug van 2,2961% in 2014 naar 1,7042% in 2025, een daling van 0,59 procentpunt. De voedselproductie-index (2014–2016 = 100) steeg van 93,15 in 2011 naar 101,0 in 2022, met een piek van 103,93 in 2021 en een dip van 96,33 in 2018. Bij ondervoeding staat voor alle jaren 2012 tot en met 2023 dezelfde afkapwaarde 2,5% genoteerd, waaruit geen verandering af te lezen is.

*Bron: World Bank, World Development Indicators (AG.YLD.CREL.KG, AG.LND.AGRI.ZS, SL.AGR.EMPL.ZS, AG.PRD.FOOD.XD).*

Vergelijking met vergelijkbare landen

Bij graanopbrengst ligt Nederland (6.805,7 kg/ha, nr. 16) boven Zuid-Korea (6.615,2), China (6.418,1), Frankrijk (6.280,8) en Japan (6.245,1), maar onder Duitsland (7.007,3, nr. 15), het VK (7.137,9, nr. 14) en de VS (8.413,5, nr. 10); buurland België staat met 8.485,7 kg/ha op nr. 9, ruim 1.680 kg/ha hoger.

Bij het aandeel landbouwgrond ligt Nederland met 53,5492% dicht bij Frankrijk (52,5044%) en China (55,4326%), boven Duitsland (47,4659%) en de VS (46,0830%), en duidelijk onder het VK (70,3073%, nr. 20). Japan (12,6368%) en Zuid-Korea (16,0656%) zitten in een heel andere orde van grootte.

Bij het aandeel werkenden in de landbouw is Nederland (1,7042%) hoger dan het VK (0,8513%), België (0,9847%) en Duitsland (1,0710%), en lager dan de VS (1,5249%)… nee, hoger dan de VS: Nederland 1,7042% tegen 1,5249%. Frankrijk komt uit op 2,3341%, Japan op 2,8137%, Zuid-Korea op 5,1038% en China op 21,6769%. Bij de voedselproductie-index staat Nederland op 101,0 (nr. 129 van 195), vergelijkbaar met het VK (101,24) en Zuid-Korea (101,21), boven Duitsland (92,71) en Frankrijk (94,02) en onder China (111,75).

*Bron: World Bank, World Development Indicators (AG.YLD.CREL.KG, AG.LND.AGRI.ZS, SL.AGR.EMPL.ZS, AG.PRD.FOOD.XD).*

Hoe u deze cijfers leest

Elke indicator meet iets anders en laat zich maar beperkt naast de andere leggen. De graanopbrengst is gewicht per geoogste hectare en hangt af van welke granen worden verbouwd, van irrigatie en van de omvang van het areaal; het is geen maat voor de omvang van de landbouwproductie, en juist daarom staan landen met een zeer klein areaal bovenaan. Het aandeel landbouwgrond is het gezamenlijke aandeel van akkerland, blijvende teelten en blijvend grasland in het landoppervlak — dat zegt niets over productie of zelfvoorzieningsgraad. De voedselproductie-index is een relatief cijfer waarbij het eigen gemiddelde over 2014–2016 op 100 is gezet; de plaats op die lijst weerspiegelt de groei sinds dat basisjaar en niet de omvang van de productie, en de wereldwaarde 100,0 is een basiswaarde, geen gemeten gemiddelde. Het aandeel werkenden in de landbouw is een modelraming van de ILO en geen directe telling. Bij ondervoeding is 2,5% een onderste afkapwaarde.

Alle reeksen komen uit de World Development Indicators van de Wereldbank, die jaarlijks worden bijgewerkt; het meest recente jaar verschilt per indicator (van 2022 tot 2025), en ook het aantal opgenomen landen loopt uiteen (169 tot 210). Omdat landen hun statistieken verschillend samenstellen, zijn strikte onderlinge vergelijkingen beperkt houdbaar en zijn stellige conclusies hier niet op hun plaats.

*Bron: World Bank, World Development Indicators (SN.ITK.DEFC.ZS, AG.YLD.CREL.KG, AG.LND.AGRI.ZS, AG.PRD.FOOD.XD, SL.AGR.EMPL.ZS).*

Prevalentie van ondervoeding op de kaart en in grafieken

De twaalf hoogste plaatsen staan allemaal op precies 2,5%, zodat hun onderlinge volgorde geen verschil uitdrukt; onderaan staan Haïti (54,2%), Somalië (53,2%) en Noord-Korea (47,0%). Nederland hoort bij de groep op de afkapwaarde.

De balken laten vooral zien hoe groot de afstand is tussen de landen op 2,5% en de staart boven de 30%. De lijn blijft van 2012 tot 2023 op 2,5% staan, wat betekent dat er geen verandering uit af te lezen is.

Landen vergelijken

Graanopbrengst (per hectare)

Bovenaan staan Oman (29.147,0), de Verenigde Arabische Emiraten (23.306,5) en Qatar (18.274,6) — landen met klein areaal en irrigatie; onderaan Kaapverdië (40,3) en Namibië (451,2). Nederland zit in de bovenste groep, achter België (8.485,7) en de VS (8.413,5).

De lijn schommelt tussen 2013 (8.630,1) en 2023 (8.079,5) en zakt in 2024 naar 6.805,7 kg/ha, de laagste waarde in de reeks. De balken lopen van 40,3 tot 29.147,0 kg/ha, dus de onderlinge verschillen zijn zeer groot.

Landbouwgrond (% van het landoppervlak)

Bovenaan staan Ivoorkust (86,4758%), Turkmenistan (84,2216%) en Burundi (83,8866%), onderaan Suriname (0,4450%), Groenland (0,5923%) en Singapore (0,9192%). Nederland ligt in de bovenste helft, onder het VK (70,3073%) en dicht bij Frankrijk (52,5044%).

De lijn daalt geleidelijk van 54,6174% in 2012 naar 53,5492% in 2023, een afname van ruim één procentpunt. Tussen de uitersten van de balken zit bijna het hele bereik van 0 tot 86%.

Voedselproductie-index

Bovenaan staan Senegal (177,49), Saoedi-Arabië (172,66) en Oman (170,06), onderaan Gambia (71,08) en Cuba (71,39). Nederland ligt vlak bij het VK (101,24) en Zuid-Korea (101,21) en boven Duitsland (92,71).

De lijn stijgt van 93,15 in 2011 naar 101,0 in 2022, met een piek van 103,93 in 2021 en een dip van 96,33 in 2018. De wereldwaarde 100,0 is een basiswaarde, geen gemeten gemiddelde.

Werkgelegenheid in de landbouw

Bovenaan staan Singapore (0,0954%), Hongkong (0,1824%) en Macau (0,3738%), onderaan Burundi (85,3411%) en Mozambique (73,0061%). Nederland ligt boven het VK (0,8513%), België (0,9847%) en Duitsland (1,0710%), en onder Frankrijk (2,3341%).

De lijn loopt terug van 2,2961% in 2014 naar 1,7042% in 2025, een daling van bijna 0,6 procentpunt. De balken laten zien hoe ver de laagste landen (onder 1%) af staan van de hoogste (boven 70%).